Bron 3: Zelfsturend leren: dit wil je weten als leraar.

APA

KlasCement info@klascement.net. (n.d.-b). Zelfsturend leren: Dit wil je weten als leraar. KlasCement. https://www.klascement.net/artikels/106442/zelfsturend-leren-dit-wil-je-weten-als-leraar/

Samenvatting

Dit artikel beschrijft hoe door de coronacrisis leerkrachten, ouders en leerlingen veel meer dan voordien het belang van zelfsturend leren ontdekten.

Leerlingen moesten van vandaag op morgen veel zelfstandiger aan de slag. Er was niet altijd een leerkracht aanwezig om de leerlingen te begeleiden. Zelfstandig werken betekent niet dat leerlingen aan hun lot overgelaten worden en het allemaal zelf maar moeten uitvissen. 

Aan de hand van een voorbeeld legt de auteur uit wat wel de bedoeling is van zelfstandig werken: om een (door de leerkracht of door de leerling zelf) geformuleerd leerdoel te bereiken, zal een leerling een taak analyseren en aan een bepaalde strategie koppelen. Hij zal een plan van aanpak maken en afhankelijk van de opdracht allerlei zichtbare en onzichbare leeractiviteiten ondernemen. Tijdens het proces zal hij zichzelf voortdurend monitoren en eventueel zijn aanpak bijsturen om zo het leerdoel te bereiken. Dat volledige proces, van het begin tot het einde, is zelfsturend leren. 

Jonge kinderen gebruiken leerstrategieën eerder onbewust, maar naarmate een leerling ouder wordt, kan hij zich bewuster worden van het leerproces. Om dat ook effectief te laten gebeuren, is een belangrijke taak van de leerkracht. De leerkracht zal de verschillende vaardigheden zoals vb. analyseren, plannen, monitoren, reflecteren, moeten aanleren aan de leerling. Bij elk van die vaardigheden moet teruggekoppeld worden waarom die vaardigheid belangrijk is. 

Bovendien heb je als leerkracht ook een voorbeeldfunctie. Door je eigen vaardigheden expliciet te maken en er in de klas reflectieve vragen over te stellen, toon je aan de leerlingen hoe het kan. 

Tot slot is het belangrijk om de leerlingen bij het aanleren van zelfsturend leren de begeleiding te geven die zij op dat moment nodig hebben. De ene leerling heeft meer sturing nodig dan een andere en de begeleiding zal ook afnemen naarmate leerling hier vaardiger in wordt. 

Nut voor praktisch deel

Het plannings-en reflectiedocument dat we willen maken, is bedoeld voor leerlingen die binnen het flexsysteem van de school een aanzienlijk deel van hun tijd zelfstandig moeten werken. Dit artikel heeft dat zelfstandig werken als uitgangspunt. Het is geschreven na de Covid-19-crisis, toen veel leerlingen meer dan voordien op zelfstudie aangewezen waren. 

Een belangrijk inzicht dat ik meeneem uit dit artikel is dat enerzijds het eigenaarschap van zelfsturend/zelfregulerend leren bij de leerling ligt, maar dat anderzijds de leerkracht er wel een heel belangrijke rol in heeft. De leerkracht moet de leerlingen bij dit proces begeleiden en de begeleiding moet aangepast zijn aan de noden van de leerling. 

Alle stappen in het leerproces moeten expliciet gemaakt worden door de leerkracht. Alleen op die manier kunnen leerlingen zich bewust worden van dat leerproces. 

Hieruit concludeer ik dat ik nog een stap moet toevoegen aan mijn plannings- en reflectiedocument. Het volstaat niet om het document toe te lichten en daarna door de leerlingen te laten invullen. Ik zal eerst een les besteden aan het leerproces en het belang van zelfregulerend leren. Het is belangrijk dat leerlingen inzien wat het nut is van het document, vooraleer ze ermee aan de slag gaan.